Pakar Perlembagaan Bidas Nanta Linggi Minta ‘Cerai’

Kenyataan Menteri Kerja Raya, Datuk Seri Alexander Nanta Linggi yang menggunakan istilah “bercerai” ketika menyentuh isu perbezaan pendekatan politik antara Sarawak dan Semenanjung telah mengundang kritikan serius daripada pakar perlembagaan. Isu tersebut bukan sekadar soal sentimen politik, sebaliknya menyentuh asas penting dalam sistem pemerintahan negara, khususnya prinsip tanggungjawab kolektif Kabinet.

Pakar perlembagaan, Dr Abdul Aziz Bari, menegaskan bahawa di bawah sistem Westminster yang diamalkan Malaysia, setiap anggota Kabinet terikat dengan prinsip tanggungjawab kolektif sebagaimana diperuntukkan dalam Perkara 43(3) Perlembagaan Persekutuan. Prinsip ini menuntut kesatuan pendirian dalam kalangan menteri terutamanya apabila kenyataan dibuat kepada umum yang boleh memberi implikasi besar terhadap dasar dan kestabilan negara.

Menurut beliau, sebarang perbezaan pandangan dalam Kabinet seharusnya dibincangkan secara dalaman dan tidak dizahirkan secara terbuka. Jika seseorang menteri merasakan pendiriannya tidak lagi sehaluan dengan dasar pentadbiran, konvensyen politik yang diamalkan menuntut beliau mengambil langkah berundur daripada Kabinet sebelum mengemukakan pandangan tersebut kepada khalayak.

Dr Abdul Aziz turut menjelaskan bahawa situasi ini berbeza dengan pemimpin daripada Gabungan Parti Sarawak (GPS) yang tidak memegang jawatan Kabinet kerana mereka tidak tertakluk kepada prinsip tanggungjawab kolektif yang sama. Justeru, kedudukan Nanta sebagai menteri menjadikan kenyataannya tertakluk kepada piawaian perlembagaan dan konvensyen yang lebih ketat.

Kritikan itu dibuat susulan temu bual Nanta bersama sebuah stesen radio, di mana Ahli Parlimen Kapit tersebut meluahkan kebimbangan terhadap perbezaan pendekatan dalam isu perkauman, keagamaan dan politik antara Sarawak dan Semenanjung. Dalam kenyataan yang mencetuskan kontroversi, beliau menyebut bahawa jika pertelagahan politik berterusan, “jangan salahkan orang Sarawak” dan menggunakan istilah “bercerai” sebagai gambaran kekecewaan terhadap suasana politik negara.

Mengulas lanjut, Dr Abdul Aziz mengingatkan bahawa sejarah politik Malaysia mencatat beberapa contoh pemimpin yang memilih untuk meletakkan jawatan Kabinet apabila berbeza pandangan secara terbuka dengan pendirian kerajaan. Antara yang dirujuk ialah Tun Dr Ismail Abdul Rahman, Ghafar Baba dan Datuk Seri Rais Yatim, masing-masing pada era pentadbiran yang berbeza, sebagai manifestasi penghormatan terhadap prinsip perlembagaan dan etika pentadbiran.

Beliau menegaskan bahawa pematuhan terhadap Perlembagaan Persekutuan serta amalan konvensyen politik bukan sekadar formaliti tetapi merupakan tonggak penting dalam memastikan kestabilan, integriti dan kebertanggungjawaban sistem pemerintahan negara. Kenyataan beremosi yang melangkaui garis tersebut menurutnya, berisiko mencetuskan kekeliruan awam serta melemahkan prinsip asas pentadbiran berperlembagaan.